امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

نگاهی کلی به تقسیمات آرایه های ادبی

#1
نگاهی کلی به تقسیمات آرایه های ادبی 1

نگاهی کلی به تقسیمات آرایه های ادبی:

هدف از نگارش این یادداشت توجه دادن به این‌ مهم است که برخلاف تصور عمومی آرایه ادبی صرفاً علوم بدیعی و بیانی نیست و علم معانی هم‌ از همان روزگار نخستین داخل صناعات ادبی بوده است.
بلاغت یا شیرین گفتاری محصولی است که از راه این سه علم به دست می آید و چه بسا شاعرانی بدون‌ هرگونه آرایه بدیعی و بیانی شعر گفته اند اما گفته آنها از دیگرانی که از بدیع و بیان آرایه داشتند بلیغ تر بود.
این بیت سعدی را ببینید:
گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم
چه بگویم که غم از دل برود چون تو بیایی

این شعر بی تصویر اما، آکنده از بلاغت است.اغلب رباعیات خیام دوبیتی های باباطاهر و غزلیات سعدی صنعت بدیعی هم ندارند اما در شمار شیرین ترین و به یادماندنی ترین گفتارهای ادبی فارسی است.
پس آرایه فقط صورخیال متعارفی که خوانده ایم نیست بلکه جمع صنایع بدیعی، صورخیال بیانی با فنون بلاغی است که ما مختصری از آنها را در دو بخش آورده ام:

۱.صناعات یا آرایه های بدیعی و بیانی
۲.صناعات یا آرایه های بلاغی

بخش یک مشخص است و بی نیاز از توضیح؛لکن بخش دو همان‌ فنون بلاغی مطروح در علم معانی چون انواع ایجاز،اطناب ،حصر و قصر،فصل و وصل، استفهامات و... را شامل می شود.
کی باشد و کی باشد کی باشد و کی
می  باشد و می  باشد و می  باشد و می
من باشم و من باشم‌ و من باشم و من
وی باشد و وی باشد و وی باشد و وی

آرایه بدیعی این‌ شعر تکرار است اما از نظرگاه علم معانی آرایه بلاغی اطناب دارد.
همچنین در این بیت منوچهری:
چو حورانند نرگس ها همه سیمین طبق بر سر
نهاده بر طبق ها بر،ز زر ساو ساغرها
علاوه بر آرایه بیانی تشبیه دارای آرایه بلاغی اطناب است.مفهوم با همان مصراع اول تمام بود اما مصراع دوم بر سبیل اطناب به قصد زیباسازی سخن به آن افزوده شد.
عشق دیدم که در مقابل صبر
آتش و پنبه بود و سنگ و سبوی/سعدی/
آرایه بدیعی بیت می تواند تقابل و تضاد بین آتش و پنبه و سنگ و سبوی باشد اما آرایه بلاغی آن ایجاز است.

کس عهد کسی چنین گزارد
کو را نفسی به باد نارد؟
لیلی و مجنون نظامی
آرایه بلاغی استفهام انکاری دارد.
و این بیت نیز:
شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
کجا دانند حال ما سبکباران ساحل ها؟

در جمله:
و فی العذاب انتم خالدون
آرایه بلاغی قصر هست.یعنی عبارت "فی العذاب" که جایگاه اصلی اش بعد از خالدون و متعلق به خالدون است جابه جا شده و پیش از مبتدا و خبر آمده. بنابراین فی العذاب مقصور  علیه و خالدون مقصور است.

گفتنی است در آغاز تدوین صناعات ادبی این دو بخش در هم متحد بوده و علم معانی هم‌ جزءِ بدیع محسوب می شد  چرا که بلاغت محصول هر سه این علوم(بدیع،بیان و معانی) است اما به مرور این علوم از هم جدا شدند.
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
:}
پاسخ
آگهی


[-]
به اشتراک گذاری/بوکمارک (نمایش همه)
google Facebook cloob Twitter
برای ارسال نظر وارد حساب کاربری خود شوید یا ثبت نام کنید
شما جهت ارسال نظر در مطلب نیازمند عضویت در این انجمن هستید
ایجاد حساب کاربری
ساخت یک حساب کاربری شخصی در انجمن ما. این کار بسیار آسان است!
یا
ورود
از قبل حساب کاربری دارید? از اینجا وارد شوید.

موضوعات مرتبط با این موضوع...
  جزوه علوم و فنون ادبی ماز - حمیدرضا تاجیک
  جزوه آرایه های ادبی فارسی
  اولویت بندی برای حل تستای چند آرایه ای_ادبیات فارسی کنکور
  روش مطالعه ادبیات(قسمت آرایه‌ها)
  اسلوب معادله _ارایه ادبی
  آیا « عین» را نیز می توان مانند « همزه» در شعر حذف کرد؟_علوم و فنون ادبی
  آرایه لف و نشر
  آرایه قلب
  آرایه حس آمیزی
  آموزش کامل آرایه های ادبی ، هامون سبطی

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان